محمد مهدى ملايرى
345
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
معروف شده ، در وصف كاخ سفيد مدائن ( ابيض المدائن ) كه به طاق كسرى معروف شده بسرايد و پس از يادآورى از گذشتهء پررونق و شكوه آن كاخ و وضع ويرانه و اسفبار موجود آن انگيزهء خود را در سرودن آن قصيده چنين بيان كند : « اين كاخ درخور آن است كه من آن را با اشكى كه از عشق و دلدادگى سرچشمه مىگيرد يارى دهم . اين حقّى است بر گردن من . با اينكه نه خانه خانهء من و نه نژاد نژاد من است . بلكه اين به سبب انعامى است كه خداوندان اين مكان را بر خاندان من ثابت است . آنان كه بهترين نهال را از هوش و خرد خود در سرزمين ما كاشتند و كشور ما را با دلاورانى كه پيوسته با ساز و برگ رزمى آماده كارزار بودند ، يارى دادند و بر لشكر ارياط ( - حبشيان ) تاختند و آنها را نابود ساختند . و بههمينسبب است كه چنانكه مىبينى از آن پس من دوستدار مردمان شريف و بزرگوار گرديدهام ، از هر جا و مكان و از هر اصل و تبارى كه باشند . « 1 » همين حسن شهرت و داستانهاى دلپذيرى كه دربارهء اين رويداد تاريخى در ادبيّات قديم عربى به عنوان يك كار جوانمردانهء ايرانيان نسبت به يمنيان منعكس گرديده و گهگاه اشارهاى به آن در ضمن حكايات و امثال عربى آمده است تا ادبيّات معاصر عربى نيز كشيده شده ، چنان كه آثار آن را در قصيدهء بلندى با عنوان سيف بن ذىيزن از ساختههاى شبلى الملاط شاعر معروف لبنانى در عصر اخير مىتوان ديد كه موضوع آن شجاعت و پشتكار سيف و مروّت و جوانمردى خسرو انوشروان و دليرى سپاهيان ايران در يمن است و شاعر در آن قصيده جنگ سپاهيان ايران را
--> ( 1 ) - ابو عباده بحترىّ ، از شاعران پرآوازهء عرب در قرن سوم هجرى است . در 205 هجرى قمرى زاده شد و در 284 بدرود زندگى گفت . او از شاعران دربار متوكّل عبّاسى بود و بيشتر اشعارش در ستايش اين خليفه است . در ستايش برخى از بزرگان اين دوران نيز اشعارى سروده . قصيدهء سينيّه او را كه داراى پنجاه و شش بيت است ناقدان ادب عربى از قصائد برجستهء شعر عربى شمردهاند . بخش عمدهء اين قصيده را مرحوم رشيد ياسمى در دفترى كه به نام « مقام ايران در تاريخ اسلام » در سال 1321 ه . ش . در تهران چاپ و منتشر ساخت با ترجمهء فارسى آن آورده است ، آن دفتر در اصل ترجمهء سخنانى بود كه خاورشناس فقيد مارگوليوث در 29 آوريل 1925 مسيحى در لندن ايراد كرده بود .